Nola zuzentzen den

Eta zuzenduko zaituenak jasotzen dituen jarraibideak irakurri ahal izango bazenitu? Bada, ahal duzu: proba honen zuzenketa-errubrika publikoa, ofiziala eta deialdi guztietan berdina da. Izan ere, EHUk azterketa bakoitzaren ondoren argitaratzen duen «solucionario» delakoak ez dauka erantzunik —ikasle askok deskargatzen dute haiek aurkitzeko esperantzarekin eta zapuztuta geratzen dira—: hain zuzen ere errubrika hau dauka. Pentsa ezazu une batez, ondorio praktikoa itzela baita. Aldez aurretik dakizu, irizpidez irizpide eta bere hamarrenekin, zuzentzaileak zer saritzen duen. Kapitulu honek errubrika ariketaz ariketa iruzkintzen du; II. zatiko kapituluek metodoak haren gainean eraikitzen dituzte.

Argibide bat hasi aurretik: hau USaPeko errubrika da. Ikasturteko ebaluazioak trebetasun berberak eskatuko dizkizu, baina irizpide propioekin zuzentzen da, programazioarekin batera Classroomen argitaratuak.

1. ariketaren errubrika

1.1 tarteka zuzentzen da. Tarte altuan kokatzeko —0,75etik 1era— testuko ideia garrantzitsu guztiak argi adierazi behar dituzu, zehaztasunez ulertu duzula frogatu eta zuzentasunez eta nolabaiteko aberastasun sintaktikoz idatzi. Tarte ertaina, 0,5etik 0,75era, ideia gehienak jasotzen dituen baina xehetasunetan galtzen den laburpenarena da. Eta negoziaziorik onartzen ez duen bazterketa-arau bat dago: zure «laburpena» testua baino luzeagoa bada, zeroz kalifikatzen da. Ez da zigor partzial bat, ez tarte-jaitsiera bat. Besterik gabe, laburpen izateari utzi dio.

1.2 bost irizpidetan jokatzen da. Haren bi errubrikek, A eta B aukeretarako ia berdinak, bost berberak konbinatzen dituzte tarte bakoitzean: testuaren eta auziaren ulermena, konparazioaren (A aukera) edo azalpenaren (B aukera) kalitatea, hiztegi filosofikoa, egitura argumentatiboa eta gramatika. Gehieneko tarterako, 2,5etik 3ra, ulermen sakona eta zehatza eskatzen dute, «konparazio kritikoa, ñabardatua eta filosofikoki esanguratsua», hiztegi zehatza eta ongi integratua, argudio argi eta egituratuak, eta idazketa bikaina. Erreparatu adjektiboei, hor baitago tranpa: ez da nahikoa konparatzea edo azaltzea; kritikaz eta ñabardurez egin behar da. 2 baten eta 3 baten arteko aldea ia inoiz ez dago gehiago jakitean. Hobeto lantzean dago.

2. ariketaren errubrika: mozorrotutako egiaztapen-zerrenda bat

Disertazioaren errubrika ez da besteen antzekoa. Ez doa tarte orokorretan, analitikoa baizik: puntuazio zehatzak banatzen ditu konpetentziaz konpetentzia eta irizpidez irizpide. Eta lasai irakurrita agerian geratzen da zer den, buruz ikastea komeni zaizun egiaztapen-zerrenda bat.

Adierazpen argia eta zehatza (0,5 puntu). Hizkuntza argia eta zehatza; erregistro formala, arrunkeriarik gabe; terminologia filosofikoa ondo erabilita.
Estruktura egokia (0,5 puntu). Eskatzen den egitura errespetatzea —sarrera, argudiatzea, iritzi pertsonala eta ondorioa—; sarrerak gaia aurkeztea; garapenean aldeko eta kontrako argudioen paragrafoak argi bereiztea, konektoreekin ondo josita; iritzi pertsonalaren atal bat egotea, lehen pertsonan formulatua («nire ustez», «uste dut»); eta ondorioak argudioak eta iritzia laburbiltzea.
Argudiatze zuzena eta aberatsa (1,5 puntu), gehien pisatzen duen blokea. Hausnarketa koherentea, desbideratzerik eta kontraesanik gabe; pentsamenduaren historiako gutxienez bi egile garrantzitsu, eta ez izenak pasadan aipatuz, benetako argudioekin baizik (0,5); kritikoa eta objektiboa izateko ahalegin ikusgarria; iritzi pertsonala ondo argudiatua eta adibide eraginkorrekin (0,5); eta gaia egungo egoera batekin argi lotzea (0,25).
Originaltasuna (0,5 puntu). Izenburu iradokitzaile bat, interesa piztu eta hausnarketa aurreratzen duena —0,2 puntu: zure bizitzan idatziko duzun izenbururik hobekien ordaindua—; aipu filosofiko bat txukun txertatua; galdera probokatzaileak, pentsamendu-ildoak irekitzen dituztenak; eta sorkuntza propioaren seinale argiak, kopia-zantzurik eta adimen artifizialaren arrastorik gabe.

Egin kontua. Izenbururik gabe, egilerik gabe eta lehen pertsonako iritzi-paragraforik gabe disertazio bat entregatzen duenak puntu bat baino gehiago oparitzen ari da zuzentzaileak bere ideietako bat bera ere irakurri aurretik. Eta hiru gauza horiek ez dute zenbat dakizunaren mende: gogoratzearen mende daude. 6. kapituluak errubrika hau prozedura bihurtzen du.

3. ariketaren errubrika

Hirugarren ariketa tarteen sistemara itzultzen da, eta gorenak —2,5etik 3ra— eskertuko duzun zehaztasunez definitzen du zer den egile bat ondo aurkeztea: haren korronte filosofikoa, mendea edo garaia eta obra nagusiaren izenburua izendatzea; haren kontzeptu bereizgarriak erabiliz azaltzea; erreferentzia zehatzak eta galdetzen zaizun dilemari lotuak ekartzea; sendo argudiatzea, arrazoituta ondorioztatzea eta adibide egokiak jartzea. Berehalako beheko tarteak egile ondo aurkeztua onartzen du, baina zehaztasun-faltekin edo desbideratzeekin.

Eta beheko tarteek denetan akatsik ohikoena erretratatzen dute, beraz begiratu aurrez aurre: oinarri filosofikorik gabeko iritzi pertsonalez egindako testua 0,5 eta 1 artean geratzen da, zein ondo idatzita egon arren. Politki idazteak ez du ariketa huts bat salbatzen. Hemen zuzentzen dena filosofia da.

Luzera eta zigorrak

Honi buruz bertsio okerrak dabiltza ikasturtez ikasturte, beraz hona hemen mapa osoa.

Muga zorrotz bakarra. 1.2 galderaren berrehun eta berrogeita hamar hitzak. Ez dago besterik azterketa osoan.
Orientagarriak. 2. eta 3. ariketetan, berrehun edo hirurehun hitzak orientazio bat dira: koordinazio-bileraren aktak espresuki adierazten du hirurehunetik pasatzeak ez duela zigortzen.
Laburpenarena. Logikoa da, ez zenbakizkoa: testua baino luzeagoa, zero.
Ortografia. Akats bakoitzak hamarren bat kentzen du, gehienez puntu bat. Hamar akatseko azterketa bikain batek puntu oso bat galtzen du, beraz entregatu aurretik berrirakurtzea hiru minututan egin dezakezun gauzarik errentagarrienetakoa da.

Pasatzeak zigortzen ez izanak ez du luzera helburu bihurtzen. Ondo egituratutako hirurehun hitzek bostehun hitz noraezean baino gehiago balio dute, eta ariketa batean soberan gastatzen duzun denbora hurrengoari kentzen ari zatzaizkio.

Azterketa zaharrak: zertarako balio duten eta zertarako ez

Nonahi topatuko dituzu, eta arrazoiz: indarrean dagoen probatik lau azterketa besterik ez daude, beraz benetako enuntziatuen harrobi ia osoa 2025 aurrekoa da. Erabil itzazu. Baina erabil itzazu bi gauza jakinda, bestela kontrako norabideetan engainatuko zaituztelako.

Ez dute irakurriko duzun testua aipatzen. Bost irakurgaien testuak 2026rako berregin ziren, eta hemen euskarak eta gaztelaniak ez dute historia bera. Gaztelaniaz itzulpen zaharra da urteetan zehar hitzez hitz errepikatzen dena, eta 2026koa da berria. Euskaraz alderantziz gertatzen da: ukitzen dena euskarazko adarra da. Kanten Ilustrazioaren definizioak, esaterako, bost bertsio ditu euskaraz bederatzi deialditan, eta 2013koak ez du oinarrizko hiztegia ere partekatzen —heldugabetasun dio adingabetasun beharrean, eta ulermen adimen beharrean—. Descartesen cogitoak hiru bertsio ditu, eta «ni zer naizen aztertu nuen» eta «ni zer nintzen aztertu nuen» norabiderik gabe txandakatzen dira 2010etik 2026ra: ez da usteltze bat, ez zuzenketa bat, txandakatzen diren bi txantiloi baizik.

Eta salbuespena ez da Descartes: Beauvoir da. Haren «Ondorioa»ren euskarazko itzulpena hitzez hitz berdina da 2023tik 2026ra, lau deialdi jarraian, gaztelaniazkoak 2026an itzulpena aldatzen duen bitartean. Ondorio praktikoa, beraz, bikoitza da: duela urte batzuetako ariketa ebatzi batek prozedura irakasten dizu, baina ezin diozu aipurik kopiatu; eta material zaharrari hobekien eusten dion egilea, zure lengoaian, Beauvoir da.

Eta ez dizute esaten zure azterketa zein zaila den. 2020tik 2024ra bitartekoak dira aldi osoko eskuzabalenak, eta ez kasualitatez: urte haietan azterketak lau aukera oso eskaintzen zituen biren ordez, konfinamenduak programa osoa ematea eragotzi zuenean hartutako neurri berezia, inor ikasi ezin izan zuen bloke batean harrapatuta gera ez zedin. Bost ikasturte iraun zuen eta kendu egin zen. Zure azterketak testu bakarra du eta ez du ezer hautatzen: haietako batekin neurtzen bazara eta ondo ateratzen bazaizu, ez eman ondorioa onartzat.

Hori esanda, atera iezaiezu etekin guztia. Disertazioaren eta 3. ariketaren enuntziatuek ia bere horretan balio dute oraindik, programa formatua baino gutxiago aldatu delako. Eta ebaluatzen zituzten trebetasunak zureak dira zehazki: laburtzea, konparatzea, baieztapen bat azaltzea eta argudiatzea. Hori ez da inoiz aldatu.

Aholku praktikoak

Prestaketarako:

Ikasi ordena kronologikoan. Aldiek haria daramate: egile bakoitzak aurrekoekin eztabaidatzen du. Ordenan ikastea esfortzuaren erdiarekin ikastea da.
Laburtu gai bakoitza berrehun edo hirurehun hitzetan. Ez da kasualitatea azterketaren formatu bera izatea. Zure hitzekin birlantzea da barneratzeko modurik eraginkorrena, eta bide batez eskatuko dizuten testu-genero zehatza entrenatzen duzu.
Errepasatu zure laburpenak. Aurreko egunetan, ahal duzun beste aldiz: laburrak dira, azkar berrirakurtzen dira eta errepikapenak finkatu egiten ditu.
Egin gutxienez entsegu oso bat. Inprimatu azterketa bat, jarri laurogeita hamar minutuko atzera-kontaketa eta egin osorik, isilik, apunterik gabe eta etenik gabe. Beste ezerk ez dizu emango zure denborei, zure ordena idealari eta zure ahulguneei buruzko horrenbeste informazio.
Hasi jada. Historiako aholkurik gutxien jarraitua da eta onena izaten jarraitzen du: prestatuago iristen zara, lasaiago iristen zara, eta biak nabaritzen dira notan.

Azterketa-egunerako:

Lo egin. Aurreko egunetan, ondo: lo egiteak ikasi duzuna finkatzen du. Ez gauean berandutu, ez muturreko goiz jaiki.
Gosaldu. Eta kontuz azken orduko kafeina-esperimentuekin.
Eraman erlojua. NANa eta boligrafo sobera ere bai; ura, uzten badizute. Mugikorrak eta erloju adimendunak itzalita eta gordeta egon behar dute, beraz erloju propiorik gabe itsu ibiliko zara denborarekin.
Iritsi garaiz. Kokatu ikasgela eta hartu lekua. Justu iristearen estresa doakoa eta saihesgarria da.
Irakurri azterketa osoa hasi aurretik. Denborak kalibratzen eta zein ordenatan erantzun erabakitzen uzten dizu.
Aukeratu aukera eta ez egin atzera. Aukeradun galderetan —1.2 eta 3. ariketa— geratu hobeto daramazunarekin eta ahaztu bestea. Azterketaren erdian iritziz aldatzea da bi erantzun erdibiderekin geratzeko modurik azkarrena.
Kontrolatu zure denbora. Pentsatu idatzi aurretik eta zaindu erlojua: 1. ariketak notaren lau hamarren balio du eta zure laurogeita hamar minutuen proportzio antzekoa merezi du.

Proba egiteko egokitzapenen bat behar baduzu, eska dezakezu: izapidea EHUren webgunean azaltzen da eta komeni da azkenerako ez uztea¹.

Aurreko erabakia —ikasgai honetara aurkeztu ala ez, aspiratzen duzun graduaren haztapenen arabera— agiri propioa du, ikasturtez ikasturte eguneratua eta ikasgela birtualetik estekatua.↩︎