VI. unitatea · Filosofia politikoa
Giza ekintza gizartean
Pentsatzeko tresna: gizartea itsu-itsuan
Gizarte oso bat diseinatuko duzu hutsetik. Zuk erabakitzen duzu dirua nola banatzen den, nork agintzen duen, zer ordaintzen den zergen bidez, zer zigortzen den eta bakoitzak zer eskubide dituen. Inork ez dizu ezer zuzenduko: idazten duzuna izango da egongo dena.
Baldintza bat. Idazten amaitzen duzunean, gizarte horretan bizitzera sartuko zara, eta ez dakizu zein lekutan. Ez dakizu gizona ala emakumea izango zaren, osasuntsu ala gaixo jaioko zaren, azkarra ala motela, diruduna den familia batean ala hilabete amaierara iristen ez den batean. Ez dakizu zein koloretakoa izango den zure azala, ez zein auzotan biziko zaren, ez zein abizenekin, ezta zainduko zaituen inor izango duzun ere. Edozein laukitan atera zaitezke, eta laukia zoriak botatzen du.
Orain, idatzi.
Idatzi berri duzuna bizi zaren gizartearen antzekoa al da? Zertan bereizten da? Eta hau da deserosoa: antzekoa ez bada, zergatik defendatzen dituzu bizitza errealean, zuri ere egokitu ahal zitzaizkizunean, idatziz jartzera ausartu ez zaren gauza horiek?
Giza eskubideen auzia zubi izango dugu etikaren eta politikaren artean: proposamen etiko bat baitakar, kode moral batekin eta herrialde askotan lege-balioarekin, eta giza duintasunaren errespetua bermatu nahi baitu, gizarte-esferan mundu mailan jardunez. Bi galdera planteatzen dizkigu: zein eskubide jo behar ditugun unibertsaltzat —hori posible eta desiragarria dela onartuta—, eta nola egokitu behar ditugun estatuetako legediak haien printzipioetara.
Filosofia politikoak, bere aldetik, ekintza kolektiboaz egiten du gogoeta: nola antolatu behar ditugun gizarteak eta nola erabili boterea.
Haren azterketari ekingo diogu naturaz gaindiko jatorriaren teoriak eta teoria kontraktualistak bereiziz, bigarren horietan sakontzeko, gaur egungo gure pentsamendu politikoaren oinarria baitira.
Ondoren, Estatua, nazioa, herria eta aberria kontzeptuen inguruan egingo dugu gogoeta.
Jarraian, utopiak eta distopiak landuko ditugu: irudikatutako gizarte justuak eta etorkizun beldurgarriak.
Feminismoaren historia labur bat zirriborratuz amaituko dugu, gure garaiko eztabaida politiko garrantzitsuenetako baten planteamendu filosofikoaren adibide gisa.